Yangın Tatbikatı Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber
Tatbikat neden bu kadar önemli?
Gerçek bir yangında insanlar okuduklarını değil, daha önce yaptıklarını tekrar eder. Tatbikat; çalışanların alarmı tanımasını, kaçış yolunu bilmesini, toplanma alanına gitmesini ve acil durum ekiplerinin görevlerini panik olmadan yapmasını sağlar. Ayrıca kilitli bir acil çıkış, duyulmayan bir alarm veya önü kapatılmış bir yangın tüpü gibi sorunlar ancak tatbikatta ortaya çıkar.
Yangın tatbikatı ne sıklıkla yapılmalı?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre yılda en az bir kez. İşyerinde acil durumu etkileyecek bir değişiklik olduğunda (yeni bölüm, yeni makine, kaçış yolunun değişmesi, çalışan sayısının belirgin artması) bir sonraki yılı beklemeden tatbikatı yenilemek gerekir. Vardiyalı işyerlerinde her vardiyanın en az bir tatbikata katılmasını öneririz.
Tatbikatta kimler görev alır?
- Söndürme ekibi: Yangına ilk müdahaleyi yapar.
- Kurtarma ekibi: Mahsur kalanları arar ve tahliye eder.
- Koruma ekibi: Kaçış yollarını yönlendirir, kapıları kapatır, toplanma alanında sayım yapar.
- İlk yardım ekibi: Yaralılara ilk yardım uygular.
Her ekip için görevlendirilecek destek elemanı sayısı işyerinin tehlike sınıfına göre değişir: az tehlikeli işyerlerinde her 50 çalışana kadar 1, tehlikeli işyerlerinde her 30 çalışana kadar 1, çok tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana kadar 1 kişi.
1. Aşama: Planlama
- Acil durum planını gözden geçirin: Tatbikat, işyerinin acil durum planına dayanır. Plan güncel değilse önce plan güncellenmelidir.
- Senaryoyu belirleyin: Yangının nerede çıktığını, hangi çıkışın kullanılamayacağını, yaralı olup olmayacağını önceden belirleyin. Örneğin "depoda elektrik panosundan çıkan yangın, ana merdiven dumanla dolu".
- Ekipleri hazırlayın: Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerindeki destek elemanları görevlerini bilmelidir.
- Gözlemcileri seçin: Her katta veya bölümde tatbikatı izleyip not alacak kişiler belirleyin.
- Tarihi ve saati planlayın: Vardiyalı işyerlerinde farklı vardiyaların da tatbikata katılmasını sağlayın.
2. Aşama: Bilgilendirme
İlk tatbikatlar genellikle haberli yapılır: çalışanlara alarm sesi, kaçış yolları, toplanma alanı ve görevleri önceden anlatılır. Çalışanlar süreci öğrendikten sonra habersiz tatbikatlar, gerçek bir acil durumda nasıl tepki verileceğini görmek için çok faydalıdır.
Tatbikat sırasında komşu işyerlerinin, site yönetiminin veya gerekirse itfaiyenin önceden bilgilendirilmesi gereksiz paniği ve yanlış ihbarları önler.
3. Aşama: Tatbikatın uygulanması
- Alarm verilir: Yangın alarm butonuna basılır veya senaryoya göre anons yapılır. Süre bu anda başlatılır.
- Müdahale: Söndürme ekibi senaryodaki yangına uygun yangın tüpüyle müdahale eder. Uygulamalı tatbikatlarda kontrollü bir yangın üzerinde gerçek tüp kullanılır.
- Tahliye: Çalışanlar işlerini bırakır, asansör kullanmadan en yakın güvenli çıkıştan binayı terk eder. Koruma ekibi kapıları kapatır, kaçış yollarını yönlendirir.
- Kurtarma ve ilk yardım: Senaryoda yaralı veya mahsur kalan varsa kurtarma ve ilk yardım ekipleri görev yapar.
- Toplanma ve sayım: Herkes toplanma alanında toplanır, ekip liderleri sayım yapar. Eksik kişi varsa kurtarma ekibine bildirilir.
- Tatbikatın bitişi: Sayım tamamlandığında süre durdurulur ve tatbikat sona erdirilir.
4. Aşama: Değerlendirme ve rapor
Tatbikat bittikten hemen sonra gözlemciler ve ekip liderleriyle kısa bir değerlendirme toplantısı yapın. Raporda şunlar yer almalıdır:
- Tatbikatın tarihi, saati ve senaryosu
- Katılan çalışan sayısı ve toplam tahliye süresi
- Acil durum ekiplerinin müdahalesi ve kullanılan ekipman
- Gözlemlenen aksaklıklar (duyulmayan alarm, yanlış kullanılan çıkış, geç kalan bölüm vb.)
- İyileştirme önerileri ve sorumluları
Bu rapor, denetimlerde tatbikatın yapıldığını gösteren kayıttır. Tespit edilen eksiklikler giderilmeli ve bir sonraki tatbikatta tekrar kontrol edilmelidir.
Tatbikatlarda en sık görülen hatalar
- Çalışanların "nasılsa tatbikat" diyerek işlerini bitirmeye çalışması
- Asansör kullanılması
- Acil çıkış kapılarının kilitli veya önlerinin eşyayla kapalı olması
- Toplanma alanında sayım yapılmaması
- Ziyaretçilerin, taşeron çalışanların ve engelli çalışanların unutulması
- Yalnızca kâğıt üzerinde tatbikat tutanağı düzenlenip uygulamanın yapılmaması
Tatbikat öncesi kısa kontrol listesi
- Yangın alarmı çalışıyor ve her yerden duyuluyor mu?
- Acil çıkışlar açık, işaretli ve aydınlatmalı mı?
- Yangın tüplerinin bakım tarihleri güncel mi? (Ayrıntılar: Yangın tüpü kaç yılda bir doldurulur?)
- Toplanma alanı belirli ve işaretli mi?
- Acil durum ekip listeleri güncel mi?
- Çalışanlar yangın tüpünü kullanmayı biliyor mu? (Ayrıntılar: Yangın tüpü nasıl kullanılır?)
Tatbikatınızı birlikte planlayalım
Acil durum planınızı hazırlıyor, senaryoyu işyerinize göre kurguluyor, uygulamalı yangın ve tahliye tatbikatını sizinle birlikte yapıyor ve tatbikat raporunuzu düzenliyoruz.
Senaryoyu hazırlayalım, tatbikatı işyerinizde birlikte yapalım, raporunu teslim edelim. Ayrıntılar Yangın Tatbikatı ve Acil Durum Planı sayfamızda. Teklif için +90 266 246 34 57'yi arayabilir ya da iletişim formumuzdan yazabilirsiniz.
Bu yazı ONTMGD kurucusu Rıfat Açıkgöz tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yükümlülükleriniz işletmenizin özelliklerine göre değişebilir; güncel mevzuat için Mevzuat sayfamıza bakabilirsiniz.