Topraklama Ölçümü Nedir, Ne Sıklıkla Yapılır?
Topraklama nedir, neden önemlidir?
Topraklama, elektrikli cihazların metal gövdelerinin ve tesisatın belirli noktalarının iletkenler aracılığıyla toprağa bağlanmasıdır. Bir cihazda yalıtım bozulduğunda ya da kaçak oluştuğunda, akım insan vücudu yerine bu düşük dirençli yoldan toprağa akar ve koruma elemanları (sigorta, kaçak akım rölesi) devreyi keser.
Topraklaması bozuk ya da hiç olmayan bir tesisatta:
- Makine veya cihaz gövdesine dokunan çalışan elektrik çarpmasına maruz kalabilir.
- Kaçak akımlar ısınmaya ve elektrik kaynaklı yangınlara yol açabilir.
- Hassas elektronik cihazlar ve otomasyon sistemleri arızalanabilir.
- Akaryakıt, boya ve kimya gibi yanıcı ortamlarda statik elektrik kıvılcımı patlama riski doğurabilir.
Topraklama ölçümü yasal olarak zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, işverene elektrik tesisatının ve iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini yaptırma ve raporlarını saklama yükümlülüğü verir. Topraklama tesisatının nasıl kurulacağı ve hangi değerleri sağlaması gerektiği ise elektrik tesislerine ilişkin yönetmelik ve standartlarda belirlenir.
Elektrik tesisatı bulunan hemen her iş yeri bu kapsamdadır: fabrikalar, atölyeler, depolar, akaryakıt istasyonları, oteller, okullar, hastaneler, alışveriş merkezleri ve ofisler.
Ne sıklıkla yapılmalı?
| Kontrol | Genel uygulama |
|---|---|
| Topraklama tesisatı ölçümü | Yılda en az bir kez |
| Paratoner (yıldırımdan korunma) tesisatı | Yılda en az bir kez |
| Elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü | Yılda en az bir kez |
| Ek kontrol | Tesisatta değişiklik, tadilat, yıldırım düşmesi veya arıza sonrasında |
Patlama riski olan alanlar veya özel tesisler için mevzuat ve standartlar daha sık kontrol öngörebilir. İşletmenize özel periyodu ölçümü yapacak yetkili kişiyle birlikte belirlemeniz gerekir.
Ölçümde neler kontrol edilir?
- Topraklama direnci: Topraklama elektrodunun toprakla bağlantısının yeterince düşük dirençli olup olmadığı ölçülür.
- Koruma iletkeni sürekliliği: Cihaz gövdelerinden topraklama barasına kadar bağlantının kopuk olmadığı kontrol edilir.
- Kaçak akım rölesi testi: Kaçak akım koruma cihazlarının (RCD) doğru akımda ve sürede açıp açmadığı test edilir.
- Çevrim empedansı: Arıza anında koruma elemanının devreyi yeterince hızlı kesip kesemeyeceği değerlendirilir.
- Gözle kontrol: Topraklama bağlantılarında gevşeme, korozyon, kopma ve etiket eksikliği incelenir.
Ölçümü kim yapabilir?
Topraklama ölçümleri ve elektrik tesisatı periyodik kontrolleri, mevzuatta tanımlanan niteliklere sahip yetkili kişilerce yapılmalıdır. İş ekipmanlarının periyodik kontrollerini yapan kişilerin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması gerekir. Raporu imzalayan kişinin yetkisini EKİPNET kaydı üzerinden kontrol edebilirsiniz. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar denetimde geçerli sayılmaz.
Topraklama ölçüm raporunda neler olmalı?
- İşyeri bilgileri ve kontrol edilen tesisatın tanımı
- Ölçüm tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi
- Her ölçüm noktası için ölçülen değerler ve sınır değerler
- Kullanılan ölçüm cihazı ve kalibrasyon bilgisi
- Uygunluk sonucu, varsa uygunsuzluklar ve yapılması gerekenler
- Kontrolü yapan yetkili kişinin adı, unvanı, kayıt bilgisi ve imzası
Rapor işyerinde saklanmalı ve iş müfettişi, itfaiye ya da sigorta denetimlerinde sunulabilmelidir.
Rapor "uygun değil" çıkarsa ne yapılmalı?
Uygunsuzluk tespit edilen tesisatın, raporda belirtilen eksiklikler giderilene kadar güvenli şekilde kullanılması için önlem alınmalıdır. Eksiklikler bir elektrik ustası veya yüklenici tarafından giderildikten sonra ölçüm tekrarlanır ve yeni rapor düzenlenir. Topraklama sorunlarının çoğu gevşek bağlantı, korozyon veya sonradan eklenen hatalı tesisattan kaynaklanır ve genellikle kısa sürede düzeltilebilir.
Topraklama ölçümü için bizimle çalışın
Topraklama, paratoner ve elektrik iç tesisat kontrollerinizi EKİPNET kayıtlı elektrik mühendislerimizle yapıyor, raporlarınızı düzenliyor ve bir sonraki kontrol tarihinizi takip ediyoruz. Ölçüm için işyerinize geliyoruz.
Ölçümü EKİPNET kayıtlı elektrik mühendislerimiz yapar, raporunuzu teslim eder. Ayrıntılar Periyodik Kontroller sayfamızda. Teklif için +90 266 246 34 57'yi arayabilir ya da iletişim formumuzdan yazabilirsiniz.
Bu yazı ONTMGD kurucusu Rıfat Açıkgöz tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yükümlülükleriniz işletmenizin özelliklerine göre değişebilir; güncel mevzuat için Mevzuat sayfamıza bakabilirsiniz.